تاريخ : پنجشنبه ٧ آذر ۱۳٩٢ | ۱٠:۳٠ ‎ق.ظ | نويسنده : آسمان فردوس

سلام دوستان گلم.این بار به جای معرفی اصطلاح،

می خواهم به دو واژۀ «خانم» و «آقا» بپردازم.

کلمه خانم و آقا دو واژۀ پرکاربردی هستند که برای احترام قبل یا بعد از نام زنان و مردان

می آید.دو نظر در مورد ریشه خانم و آقا وجود دارد؛

عده ای آن را ترکی و عده ای آن را مغولی می دانند.

«آقا»:این کلمه را دهخدا در فرهنگ لغت خود ترکی دانسته که این معانی را برایش آورده

است؛خواجه . کیا. مهتر. سرکار. بزرگ . سَر. سَرور. میر. میره . خداوند. خداوندگار. سیّد.

مولی . صاحب.

حتی در دوران کارشناسی ام که دانشجو بودم استادم کلمات خانم و آقا را ترکی برایمان

معرفی کرد.

اما دکتر معین در فرهنگ لغت خود ریشه آن را مغولی دانسته و جالب است کتاب درسی

کارشناسی ارشدم نیز آن را مغولی می داند.اگر ریشه آن را مغولی بدانیم این معانی

برایش آورده می شود؛برادر بزرگتر.امیر.ارباب.رئیس.

همچنین کلمه آقا به عنوان لقب به پدر،پدربزرگ،شوهر، و همسر گفته می شود.

«خانم»:دکتر معین و دهخدا هر دو این کلمه را ترکی دانسته اند.این کلمه همریشۀ

«خان» هست که به معنای زن بزرگ زاده است.اما در جایی اشاره شده بود که کلمۀ

خانم از «خاتون» سغدی گرفته شده است و ترکی نیست.البته احتمال ترکی بودن آن

خیلی بیشتر است.همانطور که مقابلِ کلمۀ خانم، خان هست،

مقابلِ کلمۀ آقا نیز آغا برای اطلاق به زن هست.

و نکته آخر این که بعضی، ریشه های ترکی مغولی را با هم یکی می دانند و بعضی

نه،می گویند منشا زبان ترکی از مغولی کاملاً جداست.یعنی مثلاً می گویند آن لغت،

ترکی مغولی است در حالی که عده ای می گویند

نه باید گفت آن لغت، یا ترکی است یا مغولی.

به هر حال این بحث را پیچیده نمی کنم و تنها به اندکی بسنده کردم.

امیدوارم که دوستان استفاده برده باشند.نظر یادتون نره!